Άρθρα
Κρίση μέσης Ηλικίας
Τι είναι τελικά η κρίση μέσης ηλικίας;
Η κρίση μέσης ηλικίας είναι μια ψυχολογική φάση που εμφανίζεται συνήθως στη μέση ενήλικη ζωή, συχνά μεταξύ των ηλικιών 40 και 60, ενίοτε όμως πριν και μετά από αυτό το ηλικιακό όριο. Χαρακτηρίζεται από συναισθήματα, κατάθλιψης, άγχους, δυσαρέσκειας και επανεκτίμησης των στόχων και να των επιτευγμάτων της ζωής. Η κρίση της μέσης ηλικίας, με την αρνητική της μορφή, δεν συμβαίνει σε όλους τους ανθρώπους , μπορεί να εμφανιστεί όμως και στα δύο φύλα .
Η κρίση αυτού του τύπου, κυρίως εκφράζεται με την ανάγκη η εμφάνιση του ανθρώπου να γίνει νεανικότερη, με σεξουαλικές ανησυχίες καθώς και φόβους ως προς την έλξη της ωριμότερης εικόνας εαυτού από το άλλο φύλο, αλλά και με αγωνία ως προς την εκπλήρωση των επαγγελματικών φιλοδοξιών και γενικότερα των στόχων ζωής, που συνήθως συνοδεύεται από μία αίσθηση ότι δεν υπάρχει πλέον ο απαιτούμενος χρόνος.
Η «εξιδανίκευση» της νεανικής ηλικίας στην οποία συνυπάρχουν το σφρίγος, η σωματική ρώμη και η αίσθηση του απεριόριστου χρόνου, αφού «όλη η ζωή είναι μπροστά» και η παράλληλη «δαιμονοποίηση» των γηρατειών, που σηματοδοτούν την απώλεια όλων των παραπάνω και τον φόβο ότι το τέλος πλησιάζει, είναι παράμετροι που συντελούν στην εμφάνιση τέτοιου είδους κρίσεων. Έτσι η φάση της μέσης ηλικίας , από φυσιολογικό στάδιο της ζωής, μετατρέπεται σε μια περίοδο δύσκολη που υποδηλώνει την αρχή του τέλους της νιότης, γεγονός που της προσδίδει μια χροιά καταθλιπτική, καθιστώντας δύσκολη την αξιοποίηση των θετικών σημείων , όπως την εμπειρία ζωής, την επίγνωση του εαυτού καθώς και την βελτίωση της ικανότητας απόλαυσης της ζωής. Προσωπικές ή επαγγελματικές αποτυχίες και απογοητεύσεις καθώς και άλλοι στρεσογόνοι παράγοντες συνδεδεμένοι με προβλήματα υγείας , με αλλαγές στις κοινωνικές σχέσεις ή τα οικονομικά είναι δυνατόν να προκαλέσουν απόγνωση και απογοήτευση, που μαζί με την απώλεια της ελπίδας και της προσδοκίας για το μέλλον , θα μπορούσαν επίσης, να πυροδοτήσουν μια τέτοια κρίση. Επιπροσθέτως, φυσιολογικές ορμονικές αλλαγές που προκαλούν την εμμηνόπαυση στις γυναίκες και τη μείωση της τεστοστερόνης στους άνδρες, στην πραγματικότητα δαιμονοποιούνται επίσης, με αποτέλεσμα να οδηγούν σε αλλαγές στην διάθεση, δυσκολία στον ύπνο και γενικότερα σε συμπτώματα καταθλιπτικής φύσης, τα οποία ενίοτε βιώνονται με μεγαλύτερη ένταση από την φυσιολογική.
Η περίοδος αυτή όμως μπορεί να είναι όχι κρίση αλλά ευκαιρία προσωπικής ανάπτυξης , μέσω της αποδοχής των αλλαγών – σωματικών και ψυχολογικών- της επανεξέτασης των προτεραιοτήτων και της συνολικής και συστηματικής φροντίδας του εαυτού. Η ενίσχυση των κοινωνικών σχέσεων ,η ανακάλυψη νέων ενδιαφερόντων καθώς και η συμμετοχή σε συλλογικές δραστηριότητες, συμβάλλουν σημαντικά στην αποδοχή του «νέου εαυτού» και την ενίσχυση της αυτοεκτίμησης .
Όταν το άτομο δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στις αλλαγές και να αποδεχτεί την νέα συνθήκη, η ψυχοθεραπεία είναι ενδεδειγμένος τρόπος αντιμετώπισης της κατάστασης. Με την βοήθεια ενός εξειδικευμένου ψυχοθεραπευτή ο άνθρωπος θα αναγνωρίσει και θα επεξεργαστεί τα δυσφορικά συναισθήματα και τις εσωτερικές συγκρούσεις που προκύπτουν , ενώ παράλληλα θα επαναδομήσει τους στόχους και θα μάθει να βιώνει , ενίοτε δε να απολαμβάνει της αλλαγές που φέρνει η ηλικιακή ωρίμανση. Συνεπώς η κρίση της μέσης ηλικίας δεν είναι πάντα αρνητική. Μπορεί να γίνει αφορμή για διερεύνηση του εαυτού , προσωπική εξέλιξη , βελτίωση των κοινωνικών σχέσεων , επαναπροσδιορισμού των στόχων, ανανέωση καθώς και για την ικανοποίηση και την απόλαυση της πληρότητας ,της εμπειρίας και της γνώσης που εμπεριέχει η ηλικία της ωριμότητας.
Κρίση Πανικού
Οι κρίσεις πανικού αντιμετωπίζονται;
Το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση του ανθρώπινου οργανισμού απέναντι στην πίεση , τον κίνδυνο και γενικά σε στρεσογόνες καταστάσεις. Είναι ένα δυσάρεστο συναίσθημα συγγενές με τον φόβο και την αγωνία , το οποίο λειτουργεί ως μηχανισμός προστασίας του ανθρώπου από τους κινδύνους, για τους οποίους προειδοποιεί με την εμφάνιση του. Η δυσλειτουργία του προστατευτικού αυτού μηχανισμού όμως μετατρέπει το φυσιολογικό άγχος σε παθολογικό, με αποτέλεσμα την εμφάνιση ψυχικών διαταραχών, μεταξύ των οποίων είναι η κρίση και η διαταραχή πανικού.
Η κρίση πανικού, σύμφωνα με το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών Διαταραχών ( DSM-5 ), ορίζεται ως ένα ξαφνικό επεισόδιο αναίτιου αλλά έντονου φόβου ή δυσφορίας, που κορυφώνεται μέσα σε λίγα λεπτά και συνοδεύεται από τουλάχιστον τέσσερα από τα ακόλουθα συμπτώματα: Ταχυπαλμία, εφίδρωση, ρίγος, δύσπνοια , δυσφορία στο στήθος ,ναυτία, ζάλη, φόβος θανάτου, μούδιασμα . Επαναλαμβανόμενες και μη αναμενόμενες κρίσεις πανικού οδηγούν στην διαταραχή πανικού.
Η ψυχοθεραπεία ή η φαρμακοθεραπεία είναι αναγνωρισμένοι τρόποι αντιμετώπισης των κρίσεων πανικού, ο συνδυασμός τους όμως είναι η πιο ενδεδειγμένη μέθοδος. Ειδικότερα, με την βοήθεια ενός εξειδικευμένου ψυχοθεραπευτή, ο άνθρωπος θα συνειδητοποιήσει αρχικά ότι τα συμπτώματα δεν πρόκειται να τον βλάψουν , ενώ παράλληλα θα διερευνήσει και θα κατανοήσει τις ρίζες του άγχους του, για να μπορέσει να το αντιμετωπίσει. Σταδιακά το άτομο ενθαρρύνεται να εκτεθεί στις συνθήκες , που πριν δεν άντεχε ,ενισχύοντας έτσι την ανθεκτικότητα στο άγχος και τις δυσκολίες. Έτσι, αναγνωρίζει τις δυνατότητες του, η αυτοπεποίθηση βελτιώνεται ενώ παράλληλα ανακαλύπτει νέους τρόπους αντιμετώπισης των προβλημάτων του. Μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία ο άνθρωπος μπορεί να αποδεχτεί τους φόβους και τις αδυναμίες του και να ανακαλύψει ικανότητες που δεν ήταν έως τότε φανερές, με αποτέλεσμα την βελτίωση της σχέσης με τον εαυτό του και τους άλλους. Αυτή η προσωπική διεργασία, βοηθά το άτομο να επιστρέψει σιγά – σιγά στην καθημερινότητα που είχε πριν την εμφάνιση των κρίσεων, συχνά με βελτιωμένη την ποιότητα της ζωής του.
Συνοψίζοντας η ψυχοθεραπεία παρέχει τα εργαλεία και τις τεχνικές που είναι απαραίτητα για την αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού. Μέσω της κατανόησης των προβλημάτων τους ,της υποστήριξης και της φαρμακοθεραπείας – όταν είναι απαραίτητο- οι άνθρωποι μπορούν να ανακτήσουν τον έλεγχο της ζωής τους και να βελτιώσουν την ψυχική τους υγεία.
Συζυγική Σύγκρουση
Σύγκρουση στο ζευγάρι: «κρίση» ή «ευκαιρία»;
Οι συγκρούσεις σε ένα ζευγάρι είναι αναπόφευκτες, ως μέρος της αλληλεπίδρασης των μελών του. Ο τρόπος αντιμετώπισης τους όμως ποικίλει και μπορεί να οδηγήσει είτε στην ρήξη είτε στην επαναδιαπραγμάτευση και την εξέλιξη της σχέσης.
Η σύγκρουση ως «κρίση» βιώνεται συχνά ως απειλή με έντονο θυμό, απώλεια της εμπιστοσύνης, απογοήτευση και άλλα αρνητικά συναισθήματα τα οποία δυσχεραίνουν σε μεγάλο βαθμό την επικοινωνία. Έτσι, τα μέλη του ζευγαριού αποστασιοποιούνται ενώ συχνά νιώθουν ένταση, άγχος, κατάθλιψη και συναισθηματική εξάντληση. Εάν η σύγκρουση επαναλαμβάνεται συχνά και δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά, είναι πιθανό να οδηγήσει στην οριστική ρήξη και τελικά στην διάλυση της σχέσης.
Αντίθετα, η σύγκρουση μπορεί να αξιοποιηθεί ως «ευκαιρία», για επαναδιαπραγμάτευση της σχέσης από το ζευγάρι , η οποία μπορεί να επιτευχθεί με την ενίσχυση της επικοινωνίας, που θα αμβλύνει την επιφυλακτικότητα ,τον θυμό και την απογοήτευση και θα οδηγήσει στην ανοιχτή συζήτηση και την ειλικρινή έκφραση των συναισθημάτων. Έτσι, οι παρεξηγήσεις θα μειωθούν και οι εκατέρωθεν ανάγκες των συντρόφων, που πιθανόν ήταν άγνωστες , θα γίνουν περισσότερο κατανοητές. Μέσα από αυτή την προσωπική διεργασία τα μέλη του ζευγαριού θα γνωρίσουν καλύτερα ο ένας τον άλλον , θα μάθουν νέους τρόπους επικοινωνίας , ενώ ταυτόχρονα η σχέση τους θα ενδυναμωθεί , αφού κατάφεραν να αντιμετωπίσουν από κοινού τις δυσκολίες της. Επιπροσθέτως, η διαδικασία αυτή μπορεί να επιφέρει προσωπική ανάπτυξη στον καθέναν από τους συντρόφους , αποκαλύπτοντας προσωπικά όρια, ανάγκες και επιθυμίες που δεν είχαν συνειδητοποιηθεί.
Η θεραπεία ζεύγους με ένα εξειδικευμένο θεραπευτή, μπορεί να γίνει το μέσο που θα βοηθήσει το ζευγάρι να βελτιώσει την επικοινωνία , να ενισχύσει την συναισθηματική σύνδεση και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη, ώστε να αντιμετωπιστεί η σύγκρουση. Μοναδική αλλά απαραίτητη προϋπόθεση είναι η κοινή βούληση των μελών του ζευγαριού, ως προς τους στόχους που θα θέσουν .
Εν κατακλείδι, η σύγκρουση σε μια σχέση δεν είναι απαραίτητα καταστροφική. Αντίθετα μπορεί να είναι το εξελικτικό στάδιο μιας ωριμότερης και πιο ουσιαστικής επικοινωνίας που θα οδηγήσει το ζευγάρι στην εκατέρωθεν προσωπική ανάπτυξη και στην εξέλιξη και την ενδυνάμωση της σχέσης τους.